Tất cả chúng ta đều có thể bị bệnh. Một khi chúng ta được sinh
ra trong vòng luân hồi sinh tử với thân thể này thì có nghĩa là chúng ta đã chịu
sự ảnh hưởng của những phiền não và nghiệp chướng, cho nên bị ốm đau là điều
không thể nào tránh khỏi. Đó cũng chính là bản chất của cơ thể chúng ta - thân
thể này sẽ già đi và sẽ bị bệnh.
Vậy thì làm sao để chúng ta đối phó với bệnh tật khi nó đến?
Chúng ta có thể cảm thấy thương cho bản thân mình. Chúng ta có thể đổ lỗi cho
người khác. Chúng ta có thể tức giận. Chúng ta có thể làm cho bản thân và mọi
người xung quanh phải khổ sở. Những cách làm như thế liệu có thể chữa được bệnh
không? Không, tất nhiên là không.
Nguyên nhân gốc rễ của bệnh tật chính là sự sinh ra. Nếu chúng
ta không muốn bị bệnh thì chúng ta không nên để mình sinh ra trong luân hồi
sinh tử. Vậy, làm thế nào để chúng ta thoát khỏi sự sinh ra trong luân hồi sinh
tử? Chúng ta có thể thoát ra ngoài vòng luôn hồi sinh tử bằng cách loại bỏ các nguyên
nhân chính, đó là vô minh và tham ái.
Tất cả chúng ta đều nghĩ: "Vâng,
tôi phải thoát khỏi sự vô mình”. Nhưng sau đó thì lại nghĩ: “Hiện tại tôi đang có một cuộc sống tốt. Tôi
còn trẻ và toàn bộ cuộc sống đang chờ đợi tôi ở phía trước. Có rất nhiều thứ tôi
có thể làm. Có quá nhiều người tôi muốn ở bên họ. Có nhiều người tôi phải quan
tâm, chăm sóc. Tôi muốn có một sự nghiệp. Tôi muốn đi du lịch. Tôi muốn có tất
cả những niềm vui. Tôi muốn làm việc này, việc kia".
Vâng, đó là những gì chúng ta đã làm trong nhiều đời nhiều kiếp.
Chúng tôi đã trì hoãn trong nhiều đời nhiều kiếp. Và những gì chúng ta làm đã dẫn
chúng ta đi đâu? Chúng ta hết tái sinh lần này lại tái sinh lần khác trong cõi
luân hồi sinh tử vì chúng ta tiếp tục trì hoãn. Tại sao chúng ta trì hoãn? Vì chúng
ta còn tham ái.
Nguyên nhân đau khổ của chúng ta là do vô minh và tham ái. Vậy,
tại sao chúng ta không loại bỏ sư vô minh và tham ái ấy đi? Tại vì chúng ta còn
vô mình và tham ái. Chúng ta phải quán xét hoàn cảnh một cách rõ ràng. Chúng ta
phải phát triển lòng can đảm để nhìn vào hoàn cảnh mà chúng ta đang sống, và
sau đó nỗ lực để nhận thức rõ bản chất tối hậu của hiện thực, sự giả huyễn, trống
không của tất cả mọi sự vật, hiện tượng. Thông qua đó chúng ta loại bỏ sự vô
minh dẫn đến sanh, lão, bệnh, tử.
Trước khi chúng ta có thể nhận chân được bản chất giã huyễn, trống
không của vạn hữu, có một số cách khá thú vị để chúng ta có thể giúp chúng ta đối
phó với bệnh tật.
Trước hết, để đối phó với bệnh, chúng ta hãy quán xét tâm mình
và nhìn lại cách chúng ta phản ứng đối với bệnh tật.
Khi bị bệnh, chúng ta thường hãy tưởng tượng và phóng đại sự
thực. Thật ra, điều chúng ta cảm nhận lúc đầu chỉ là cảm giác về sự khó chịu
trong cơ thể - chỉ là cảm giác về thể chất. Sau đó, tùy thuộc vào cách chúng ta
liên tưởng đến cảm giác về thể chất ấy mà chúng ta có thể tạo ra nhiều nỗi đau
về tinh thần. Khi chúng ta phản ứng với cảm giác về thể chất bằng sự sợ hãi và vẻ
ra những câu chuyện kinh dị thì chúng ta đã tạo ra hàng tấn đau khổ về tinh thần.
Nếu chúng ta có thể dừng lại sự tưởng tượng, phóng đại những bệnh
tật của mình và chỉ đơn thuần là nhận diện cảm giác về thể chất thì chúng ta sẽ
không tạo ra quá nhiều đau khổ về tinh thần. Cảm giác về thể chất ấy sẽ trở
thành một cảm giác để trải nghiệm. Nó không phải là một cái gì đó khiến chúng
ta phải lo sợ, một cái gì đó khiến chúng ta phải căng thẳng. Nó chỉ là một cảm
giác, và chúng ta hãy để cho cảm giác ấy biểu hiện đơn thuần.
Trong khi chúng ta hành thiền, chúng ta trải nghiệm những cảm
giác về thể chất khác nhau. Nếu chúng ta gán cho cảm giác ấy cái tên "đau ở đầu gối” thì sau đó chúng ta
bắt đầu bị đau thực sự. Nhưng nếu chúng ta gọi đó là “cảm giác” và chúng ta không có khái niệm về đầu gối thì nó chỉ là
một cảm giác. Đâu là cảm giác? Đâu là thân thể?
Bạn có thể thử nghiệm điều này với nhiều cách khác nhau trong
việc vui đùa với những trải nghiệm vật lý về cơn đau trong lúc hành thiền, thay
vì để rơi trở lại vào các thói quen căng thăng xung quanh nó và sợ hãi của nó.
Một cách khác để đối phó khi chúng ta bị bệnh là hãy nghĩ: "Tôi đang bị bệnh, thật là tuyệt vời!".
Đây là lối suy nghĩ trái ngược với những gì chúng ta thường nghĩ. Các phương
pháp đối trị trong giáo pháp dành cho những phiền não của chúng ta hầu hết đều
hoàn toàn trái ngược - nói chính xác, đấy là những điều mà chúng ta không muốn
làm. Trong trường hợp này cũng vậy, khi bị bệnh, chúng ta hãy nghĩ rằng: "Thật là tuyệt! Thật là tuyệt vời vì
tôi bị bệnh".
Sở dĩ chúng ta bị bệnh là vì những nghiệp xấu mà chúng ta tạo
ra trong quá khứ. Và bây giờ các nghiệp xấu ấy được chín muồi và thể hiện qua
hình thức những bệnh tật, do vậy những nghiệp ấy không còn che lấp tâm trí của
chúng tôi nữa. Có thể là những nghiệp xấu sẽ tạo thành sức mạnh để dẫn dắt
chúng ta tái sinh vào những cảnh khổ (như địa ngục, ngạ quỷ hay súc sinh) trong
một thời gian khá dài, nhưng bây giờ nó chín muồi và biểu hiện qua một số căn bệnh
nhẹ. Nếu chúng ta nhìn vào bệnh tật theo cách này thì những căn bệnh mà chúng
ta đang mắc phải sẽ trở nên dễ điều trị hơn. Nó không phải là một cái gì đó đáng
phải kinh sợ. Nó không xấu.
Cho nên, bất cứ khi nào chúng ta bị đau nhức, bị bệnh, nếu
chúng ta nhìn nhận về nó theo hướng tích cực và nhẹ nhàng, hoặc xem đấy là một
cơ hội tuyệt vợi để chúng ta trả nghiệp, để không còn bị chi phối bởi những
nghiệp bất thiện nữa, thì chúng ta sẽ nhận ra được rằng, bị bệnh tật thực sự
không phải là điều xấu. Chúng ta có thể chịu đựng được cơn bệnh khi chúng ta
nghĩ rằng, nếu không may những nghiệp bất thiện của mình chín muồi và biểu hiện
ra dưới những hình thức khác, khiến cho chúng ta vô cùng đau khổ thì lúc đó chúng
ta sẽ thê thảm hơn nhiều. Và chúng ta có thể nghĩ rằng, mình thật may mắn khi
nghiệp bất thiện đã chín muồi trong hiện tại, nhờ đấy mà nó sẽ không còn che
khuất tâm trí của ta nữa, không làm khổ ta nữa. Đây là một phương thức mà chúng
ta có thể vận dụng khi bị bệnh.
Có một cô gái trẻ, khoảng chừng hơn 30 tuổi. Cô cảm thấy không
được khỏe trong một thời gian dài và đã đi khám bác sĩ. Bác sĩ đã chẩn đoán bệnh
tình của cô ta và nói với cô ấy: "Tình trạng sức khỏe của cô không được khả
quan lắm. Cô đã bị bệnh trong một thời gian dài và căn bệnh này có thể khiến cô
phải tử vong".
Tất nhiên, phản ứng tức thời của cô gái là buồn bã, sợ hãi và
tiếc cho bản thân mình. Một lần nọ, cô dừng sự lo nghĩ và tự hỏi: "Vâng, nếu Đức Dalai Lama rơi vào tình
cảnh như mình thì ngài sẽ cảm thấy thế nào? Ngài đối phó với tình trạng này như
thế nào?”. Cô ta nghĩ về điều đó và câu trả lời đã đến với cô, rằng ngài sẽ
nói: “Hãy tử tế".
Thế là cô ta đã lấy đó làm phương châm của mình, "Hãy tử tế”. Và cô nghĩ rằng: "Được rồi, mình sẽ nhập viện một thời
gian. Mình sẽ gặp rất nhiều hạng người - các y tá, kỹ thuật viên, chuyên gia trị
liệu, bác sĩ, người lao công, các bệnh nhân khác, người thân trong gia đình và
những người khác. Mình sẽ tiếp xúc với rất nhiều người và mình chỉ cần tử tế với
họ". Cô ta đã chuẩn bị sẵn tâm thế cho mình, rằng việc cô sẽ làm là đối
xử tử tế với bất kỳ ai mà cô gặp phải.
Cô kể lại rằng, cô ta đã từng nghĩ như thế và nhờ đó mà cô cảm
thấy bình an hơn. Đó là vì cô ấy đã chấp nhận sự thật là cô bị bệnh và cô đã có
một phương thức hành động, đó là “hãy tử
tế”. Cô nhận ra rằng, ngay cả khi cô bị bệnh, cô ấy vẫn có thể làm cho cuộc
sống của mình có ý nghĩa. Cô ta vẫn có thể đem đến một thứ gì đó cho người khác
để cải thiện chất lượng cuộc sống của họ.
Sau đó, bác sĩ đã tiến hành thêm một số xét nghiệm và nói với
cô là ông ta đã chẩn đoán sai, rằng cô không có bị căn bệnh nặng như vậy. Tất
nhiên là cô ấy khá nhẹ nhõm khi nghe điều đó, nhưng cô nói, đấy là một bài học kinh
nghiệm rất quý giá mà cô đã trải nghiệm.
Tôi cũng nhớ khi tôi sống ở Singapore vào năm 1987 và 1988, có
một người đàn ông trẻ đã chết vì bệnh ung thư. Một hôm, tôi đến thăm anh và anh
ta nói: "Tôi chỉ là một người vô dụng.
Thậm chí tôi không thể rời khỏi căn hộ của mình”. Lúc ấy chúng tôi đứng gần
cửa sổ, và tôi nói: "Anh hãy nhìn ra
ngoài cửa sổ. Tất cả mọi người đang chạy ngược chạy xuôi, anh có nghĩ rằng cuộc
sống của họ là đáng giá? Họ có thể bận rộn với rất nhiều thứ nhưng không có
nghĩa là cuộc sống của họ là đáng giá”.
Tôi đã giải thích với anh ta rằng, sống một cuộc sống đáng giá
không có nghĩa là người bận rộn nhất trong những người bận rộn. Sống một cuộc sống
đáng giá phụ thuộc vào những gì chúng ta làm với tâm của chúng ta. Ngay cả khi
cơ thể của chúng ta bất lực, nếu chúng ta sử dụng trái tim và tâm trí của mình để
thực hành giáo pháp thì cuộc sống của chúng ta cũng trở nên rất có ích. Chúng
ta không cần phải khỏe mạnh để thực hành giáo pháp.
Có thể khi ta khỏe mạnh thì việc thực hành giáo pháp sẽ dễ dàng
hơn, nhưng nếu đang bị bệnh, chúng ta có thể sử dụng thời gian và năng lượng mà
chúng ta có để thực hành. Thậm chí, nếu chúng ta không thể ngồi thẳng, hoặc
đang nằm trên giường, hoặc bị ngủ nhiều, hoặc bất cứ điều gì, chúng ta vẫn có
thể nghĩ đến những ý niệm lành. Chúng ta vẫn có thể quán xét bản chất của thực
tại. Chúng ta vẫn có thể suy nghiệm về nghiệp. Chúng ta vẫn có thể quy y Phật,
Pháp và Tăng. Vẫn có rất nhiều thứ chúng ta có thể làm ngay cả khi đang bị bệnh.
Và điều đó khiến cho cuộc sống của chúng ta rất có ý nghĩa.
Đừng nghĩ rằng cuộc sống của ta có ý nghĩa chỉ vì ta đang chạy
lăng xăng để làm việc này việc kia. Đừng lấy đó làm tiêu chuẩn để đánh giá một
cuộc sống hữu ích. Đôi khi, chúng ta có thể có rất nhiều thứ để chứng minh cho
những nỗ lực của mình, nhưng trong quá trình thực hiện những điều ấy, chúng ta
lại tạo ra cả tấn nghiệp xấu. Và nghiệp xấu ấy không phải là một sản phẩm hữu
ích trong cuộc sống của chúng ta.
Ngược lại, chúng ta có thể bị bệnh và nằm trên giường, nhưng nếu
chúng ta sử dụng tâm trí của mình để tạo ra rất nhiều nghiệp thiện, thiện nghiệp
ấy sẽ trở thành nghiệp nhân cho sự tái sinh tốt lành và đưa chúng ta đến gần sự
giải thoát và giác ngộ hơn.
Đừng đánh giá thấp sức mạnh tâm thức của chúng ta. Tâm của ta thực
sự rất mạnh mẽ. Ngay cả khi ta đang bị bệnh, chỉ cần sức mạnh của những ý tưởng
tích cực mà chúng ta tạo ra cũng có thể ảnh hưởng phần nào đến những người xung
quanh.
Ni sư Thubten Chodron - Minh Nguyên dịch
(Dịch từ bài
How to deal with sickness, )
Comments
Post a Comment